Een NIS2-audit klinkt voor veel organisaties als een flinke drempel. Toch is het in de kern een gestructureerd proces dat je stap voor stap kunt doorlopen. Of je nu valt onder de Cyberbeveiligingswet als essentiële of belangrijke entiteit, of je simpelweg wil weten waar je staat: een goede voorbereiding maakt het verschil tussen een soepele audit en een kostbare inhaalrace.
In dit stappenplan lees je precies wat een NIS2-audit inhoudt, hoe je je organisatie klaarstoomt voor NIS2-compliance en wat je na de audit doet om compliant te blijven. De wet wordt in 2026 van kracht in Nederland, dus de tijd om actie te ondernemen is nu.
Wat je nodig hebt vóór de NIS2-audit
Voordat je de audit ingaat, is het belangrijk om te weten wat er van je verwacht wordt. De NIS2-richtlijn verplicht organisaties om passende technische en organisatorische maatregelen te nemen op basis van een risicobeoordeling. Dat betekent dat je niet alleen technisch op orde moet zijn, maar ook kunt aantonen dat cybersecurity structureel is ingebed in je beleid en bestuur.
Zorg dat je de volgende zaken op orde hebt als startpunt:
- Inzicht in of jouw organisatie valt onder de Cyberbeveiligingswet (essentiële of belangrijke entiteit)
- Betrokkenheid van het bestuur, want de NIS2-trainingsplicht geldt voor alle bestuursleden
- Een aangewezen verantwoordelijke voor informatiebeveiliging, zoals een CISO of een externe equivalent
- Toegang tot bestaande beveiligingsdocumentatie, zoals beleidsplannen, risicoregisters en eerdere audits
- Overzicht van je toeleveringsketen, omdat supply chain security een expliciet onderdeel is van de NIS2-zorgplicht
Controleer ook of je organisatie al geregistreerd staat of moet worden in het entiteitenregister van het NCSC. Registratie geeft je bovendien toegang tot actuele dreigingsinformatie, wat direct nuttig is voor je risicoanalyse.
Breng je huidige beveiligingsniveau in kaart
De eerste echte stap in de NIS2-audit voorbereiding is een nulmeting: waar sta je nu? Zonder dit vertrekpunt weet je niet welke maatregelen al voldoen en waar de grootste gaten zitten. Dit is de basis voor alles wat volgt.
- Voer een gap-analyse uit op basis van de verplichte NIS2-maatregelen, zoals risicoanalysebeleid, toegangsbeveiliging, cryptografie, bedrijfscontinuïteit en incidentbeheer.
- Vergelijk je huidige situatie met een erkend normenkader. Voor overheden is dat de BIO2; voor andere sectoren kun je aansluiten bij ISO 27002. Het ministerie van BZK heeft een mapping gepubliceerd die NIS2-maatregelen koppelt aan ISO 27002 en BIO.
- Gebruik beschikbare zelfevaluatietools, zoals de NIS2 Zelfevaluatie van RVO of het BIO Self Assessment voor overheidsorganisaties.
- Breng je toeleveringsketen in kaart en beoordeel welke leveranciers toegang hebben tot je systemen of data.
Na deze stap heb je een helder beeld van je huidige beveiligingsniveau en weet je precies op welke gebieden je actie moet ondernemen. Leg de uitkomsten vast in een overzichtelijk rapport, want dit document vormt de basis voor je auditgesprekken.
Stel je beleid en documentatie op orde
Een cybersecurity audit beoordeelt niet alleen wat je technisch doet, maar ook of je het kunt aantonen. Ontbrekende of verouderde documentatie is een van de meest voorkomende struikelblokken tijdens een NIS2-audit. Zorg dat je beleid actueel, goedgekeurd en aantoonbaar geïmplementeerd is.
De volgende beleidsdocumenten zijn minimaal vereist onder de NIS2-zorgplicht:
- Risicoanalysebeleid en een actueel risicoregister
- Informatiebeveiligingsbeleid, inclusief toegangsbeveiliging en cryptografiebeleid
- Incidentresponsplan met heldere escalatieprocedures
- Bedrijfscontinuïteitsplan en herstelplan na een cyberincident
- Supply chain beveiligingsbeleid met eisen aan leveranciers
- Beleid voor beveiligingsbewustzijn en training van medewerkers
Controleer of elk document een eigenaar heeft, een actuele versie en een goedkeuringshandtekening van het bestuur. Auditoren willen zien dat beleid niet alleen bestaat op papier, maar ook actief wordt toegepast. Compliance en beleid is daarbij een onderdeel dat veel organisaties onderschatten totdat de audit al begonnen is.
Voer interne controles en testen uit
Met je documentatie op orde is het tijd om te testen of je maatregelen ook daadwerkelijk werken. Interne controles en technische tests geven je de kans om zwakheden te ontdekken en te verhelpen voordat een externe auditor ze vindt. Dit is een cruciaal onderdeel van elke serieuze NIS2-audit voorbereiding.
- Plan een interne audit waarbij je de naleving van je eigen beleidsregels toetst. Controleer of procedures worden gevolgd, toegangsrechten up-to-date zijn en logs worden bijgehouden.
- Voer een vulnerability scan uit op je netwerk en systemen om bekende kwetsbaarheden te identificeren.
- Test je incidentresponsplan door een tabletop-oefening te doen: simuleer een cyberincident en doorloop de meldprocedure, inclusief de verplichte melding binnen 24 uur aan het NCSC.
- Overweeg een penetratietest om te controleren of aanvallers daadwerkelijk kunnen binnendringen via de routes die jij als risicovol hebt aangemerkt.
- Controleer of multi-factorauthenticatie is ingeschakeld voor alle relevante systemen en gebruikers.
Leg de resultaten van al je tests vast, inclusief gevonden kwetsbaarheden en de genomen herstelmaatregelen. Dit bewijsmateriaal is waardevol tijdens de externe audit en laat zien dat je organisatie proactief werkt aan verbetering. Wil je verder gaan dan een standaard pentest, dan biedt red teaming een realistischere simulatie van hoe een aanvaller te werk gaat.
Doorloop de audit zelf stap voor stap
De externe NIS2-audit zelf bestaat doorgaans uit een combinatie van documentatiereviews, interviews en technische verificaties. Weet wat je kunt verwachten, zodat je geen tijd verliest aan verrassingen.
Fase 1: Voorbereiding en planning
Stel een auditdossier samen met alle relevante documentatie: beleidsplannen, risicoregisters, trainingsbewijzen van bestuurders, incidentlogs en eerdere testresultaten. Wijs een contactpersoon aan die de auditor begeleidt en vragen beantwoordt. Zorg dat het bestuur beschikbaar is voor een kort gesprek over hun rol en kennis van cyberrisico’s.
Fase 2: Uitvoering van de audit
- De auditor beoordeelt je documentatie en toetst of beleid aansluit op de NIS2-vereisten en het toepasselijke normenkader.
- Er worden interviews gehouden met verantwoordelijken voor informatiebeveiliging, IT en het bestuur.
- Technische configuraties worden gecontroleerd, zoals toegangsbeheer, logging, patchbeheer en netwerkarchitectuur.
- De meldprocedure voor cyberincidenten wordt getoetst op volledigheid en haalbaarheid.
Fase 3: Rapportage
Na de uitvoering ontvangt je organisatie een auditrapport met bevindingen, tekortkomingen en aanbevelingen. Lees dit rapport zorgvuldig en prioriteer de bevindingen op basis van risico. Een bevinding is geen eindoordeel, maar een startpunt voor verbetering.
Verwerk auditbevindingen en blijf compliant
De audit is afgerond, maar NIS2-compliance is geen eenmalige exercitie. De Cyberbeveiligingswet verwacht dat organisaties hun beveiliging continu monitoren, verbeteren en aantonen. Behandel de auditbevindingen daarom als input voor een doorlopend verbeterprogramma.
- Stel een actieplan op voor elke bevinding, met een eigenaar, een deadline en een meetbare doelstelling.
- Prioriteer bevindingen op basis van risico: kritieke kwetsbaarheden eerst, gevolgd door beleidsmatige tekortkomingen.
- Leg verbeteringen vast en zorg dat documentatie wordt bijgewerkt zodra maatregelen zijn geïmplementeerd.
- Plan periodieke herhalingen van je interne controles, minimaal jaarlijks, en voer bij grote wijzigingen in systemen of processen een nieuwe risicoanalyse uit.
- Zorg dat bestuurders hun trainingsplicht nakomen en dat nieuwe bestuursleden tijdig worden ingewerkt op het gebied van cyberrisico’s.
Blijf ook de ontwikkelingen in de regelgeving volgen. De Cyberbeveiligingswet wordt in 2026 van kracht en de ministeriële regelingen per sector werken de eisen verder uit. Organisaties die nu al structureel werken aan hun cyberweerbaarheid, staan straks sterk wanneer de toezichthouder aanklopt. Actueel inzicht in dreigingen helpt je daarbij om tijdig bij te sturen.
Hoe Q-Cyber helpt met NIS2-audit voorbereiding
Een NIS2-audit succesvol doorlopen vraagt om technische kennis én beleidsmatige expertise. Wij combineren beide en begeleiden je organisatie door het volledige traject, van nulmeting tot aantoonbare compliance. Onafhankelijk, zonder binding aan softwarepartijen en met een pragmatische aanpak die aansluit op jouw specifieke situatie.
Wat wij voor je doen:
- Gap-analyse en nulmeting: we brengen in kaart waar je staat ten opzichte van de NIS2-vereisten en het toepasselijke normenkader
- Beleid op maat: we schrijven of actualiseren je informatiebeveiligingsbeleid, incidentresponsplan en risicoanalyse
- Technische tests: van vulnerability scans en pentests tot red team-oefeningen die realistische aanvalsscenario’s simuleren
- Bestuurstraining: we verzorgen trainingen voor bestuurders zodat zij voldoen aan de NIS2-trainingsplicht
- Virtuele CISO via Continuous-Q®: voor organisaties zonder eigen CISO bieden we doorlopende begeleiding via een team van specialisten
- Actieplan na de audit: we helpen je bevindingen te prioriteren en om te zetten in concrete, haalbare verbetermaatregelen
Wacht niet tot de wet in werking treedt. De risico’s zijn er nu al, en wie nu in actie komt, is straks beter voorbereid. Neem contact op en we kijken samen hoe we jouw organisatie klaarstomen voor de NIS2-audit.
Gerelateerde artikelen
- Veilig softwareontwikkeling: basisprincipes
- Slimme apparaten op de werkvloer: beveiligingsrisico's
- Wat is malware en welke soorten zijn er?
- Hoe vergroot je de digitale weerbaarheid van je mkb?
- Hoe communiceer je tijdens een cyberaanval?
- Hoe lang duurt een gemiddelde pentest?
- Hoe controleer ik of onze API beveiligd is tegen aanvallen?
- Hoe integreer je pentesten in DevSecOps?
- Wat zijn de juridische aspecten van pentesten?
- Hoe test ik de beveiliging van mijn eigen website of app?